Trĩ là bệnh do có sự giãn hoặc sưng các tĩnh mạch ở hậu môn – trưc tràng, đặc biệt có sự phình tĩnh mạch các đám rối tĩnh mạch trĩ ở mô xung quanh hậu môn đưa đến hình thành búi trĩ. Trĩ do phình tĩnh mạch, không phải là suy tĩnh mạch, nằm bên trong ống hậu môn được gọi là trĩ nội. Chúng có thể phình quá nhiều và thòng ra bên ngoài hậu môn gọi là trĩ ngoại.

Nguyên nhân gây bệnh: Thường do tăng áp lực tĩnh mạch phần dưới trực tràng như: táo bón và kèm theo biến dạng bên ngoài, tiêu chảy, ngồi hoặc đứng trong thời gian dài, béo phì, mang vác nặng, mang thai và sinh con. Trĩ thường được hình thành hoặc bị nặng hơn do chế độ ăn thiếu chất xơ hoặc không cung cấp đủ nước.

Bệnh có thể gây những biến chứng nguy hiểm như: tắc mạch, nhiễm khuẩn, hoại tử, lở loét… Bệnh có thể nặng hơn bởi táo bón do thuốc.

Các triệu chứng thường gặp:

          + Máu đỏ tươi trong phân: Có thể nhìn thấy máu dính xung quanh bồn cầu, trên bề mặt phân hoặc trên giấy vệ sinh.

          + Đi cầu khó, đau rát hậu môn: Đau âm ỉ, tăng lên khi đại tiện.

          + Vết nứt: Một chỗ rách nhỏ trong da của ống hậu môn.

          + Ngứa hậu môn.

          + Có hiện tượng sa búi trĩ gây cảm giác vướng, khó chịu hoặc đau khi đại tiện.

          + Táo bón: Thường là một nguyên nhân hoặc yếu tố làm trầm trọng thêm bệnh trĩ.

Các trường hợp cần đi tới cơ sở y tế khám và điều trị:

          + Thời gian điều trị từ 3 tuần trở lên.

          + Có máu trong phân.

          + Kết hợp đau bụng hoặc nôn.

          + Mót rặn (cảm giác muốn đại tiện khi không có phân trong trực tràng).

          + Xuất huyết trực tràng ở bệnh nhân sử dụng warfarin hoặc bất kì thuốc chống đông nào khác.

          + Trĩ trầm trọng hơn bởi táo bón do thuốc.

Cách sử dụng thuốc điều trị bệnh trĩ:

          + Thuốc mỡ và kem có thể được sử dụng cho trĩ nội và trĩ ngoại: Sử dụng vào buổi sáng, buổi tối và sau mỗi lần đi vệ sinh. Sử dụng theo đúng hướng dẫn của thầy thuốc.

          + Thuốc đặt thường được sử dụng đối với trĩ nội: Thuốc nên đặt ngay sau khi lấy ra khỏi bao bì, mỗi viên thuốc đạn nên được đặt vào buổi sáng, buổi tối và sau mỗi lần đi vệ sinh. Bệnh nhân nằm hoặc cúi mình sẽ đặt thuốc rất dễ dàng. Cần vệ sinh sạch và lau khô trước khi dùng thuốc.

          + Thuốc gây tê tại chỗ: Lidocain, benzocain, pramoxine, dibucain: Thuốc mỡ bôi gây tê tại chỗ có thể giúp làm giảm cảm giác đau và ngứa do trĩ.

          + Thuốc corticoid tại chỗ: Hydrocortisone, có các chế phẩm thuốc mỡ, thuốc đạn có chứa hydrocortisone có yếu tố bảo vệ da. Steroid làm giảm nhiễm trùng và sưng, giúp giảm ngứa và đau. Lưu ý khi sử dụng: Sử dụng thận trọng với bệnh nhân dưới 18 tuổi, không nên sử dụng kéo dài liên tục quá 7 ngày vì có thể gây mỏng da.

          + Thuốc gây co mạch (Phenylephrine): dạng mỡ hoặc thuốc đạn, có tác dụng co các mạch máu búi trĩ khi sưng, giúp giảm ngứa và khó chịu trong vài giờ.

          + Thuốc nhuận tràng: Được sử dụng để giảm tình trạng táo bón, có thể sử dụng thuốc nhuận tràng kích thích trong 1 đến 2 ngày để giải quyết các vấn đề trước mắt trong khi đang tăng cường chế độ ăn chất xơ và chất lỏng. Đối với những bệnh nhân không thể hoặc không thích ứng với chế độ ăn, có thể sử dụng thuốc nhuận tràng lượng lớn trong thời gian dài.

Cách phòng bệnh hiệu quả:

          + Giữ hậu môn luôn sạch, nên rửa hàng ngày bằng nước ấm, không nên dùng xà phòng.

          + Ngâm nước ấm hậu môn bằng bồn ngâm hậu môn hoặc bồn tắm, mỗi lần 10 – 15 phút x 2 – 3 lần/ngày. Không thêm xà phòng vào nước.

          + Rửa bằng nước hoặc dùng giấy vệ sinh ướt khi đại tiện thay cho giấy vệ sinh khô.

          + Ăn thực phẩm nhiều chất xơ, nhiều hoa quả, rau và ngũ cốc.

          + Uống nhiều nước.

          + Tránh đứng hoặc ngồi lâu, tránh căng thẳng.

          + Đại tiện ngay khi muốn.

          + Tập thể dục và chơi các môn thể thao nhẹ như bơi lội, đi bộ…

Bài: Thúy Hạnh